انواع نسخههای ویندوز (Windows Operating System):
۱. نسخههای تکامل یافته چند دهیه اخیر
این نسخهها نشاندهنده تکامل ویندوز برای کامپیوترهای شخصی هستند:
- ویندوز XP سال 2001: از موفقترین و پایدارترین نسخههای ویندوز، که کاربران را از سیستمهای قدیمی تر به پلتفرم پایدار NT منتقل کرد و به دلیل رابط کاربری آسانش بسیار محبوب شد.
- ویندوز ویستا (Vista) و ۷ (۲۰۰۷ و ۲۰۰۹): ویستا تلاش کرد تا امنیت و رابط کاربری را با قابلیتهایی مانند Aero بهبود بخشد، اما به دلیل نیاز سختافزاری بالا، موفقیت کمتری داشت. ویندوز ۷ با رفع مشکلات ویستا و حفظ پایداری، به یکی از محبوبترین سیستمعاملهای تاریخ تبدیل شد.
- ویندوز ۸ و ۸.۱ سال۲۰۱۲: مایکروسافت با هدف بازار لمسی (تاچ) رابط کاربری "مترو" را معرفی کرد و دکمه استارت کلاسیک را حذف نمود. این تغییرات برای کاربران دسکتاپ سنتی پذیرفته نشد، اما ۸.۱ با بازگرداندن برخی قابلیتهای دسکتاپ، وضعیت را کمی بهتر کرد.
- ویندوز10 سال ۲۰۱۵ : این نسخه به عنوان "ویندوز به مثابه یک سرویس" معرفی شد و وعده بهروزرسانیهای مداوم به جای انتشار نسخههای جدید را داد. ویندوز ۱۰ موفق شد منوی استارت را با تلفیقی از طراحی کلاسیک و مترو برگرداند و تا کنون به عنوان یک پلتفرم پایدار در سراسر جهان استفاده میشود.
- ویندوز ۱۱ سال ۲۰۲۱: جدیدترین نسخه ویندوز، با تمرکز بر رابط کاربری مدرن، طراحی بصری روان (Fluent Design)، بهبود بهرهوری، و قابلیتهای جدید برای نسلهای جدید سختافزار (مانند TPM 2.0). این نسخه سازگاری با برنامههای اندروید را نیز بهبود بخشیده است.
۲. ویرایشهای فرعی دسکتاپ (Editions)
هر نسخه اصلی (مانند ویندوز ۱۱) در ویرایشهای مختلفی عرضه میشود تا قابلیتهای آن متناسب با نیاز کاربر باشد:
- Home خانگی: این ویرایش برای کاربران عمومی و خانگی طراحی شده است. تمام ویژگیهای پایه و لازم برای استفاده روزمره را شامل میشود، اما فاقد ابزارهای مدیریتی پیشرفته شبکه و امنیت مورد نیاز در محیطهای سازمانی است.
- Pro حرفهای: این ویرایش تمامی ویژگیهای Home را دارد، به علاوه قابلیتهای پیشرفته شبکه و امنیت برای مشاغل کوچک و کاربران حرفهای. قابلیتهایی نظیر Remote Desktop (کنترل از راه دور)، BitLocker (رمزگذاری درایو)، و Group Policy در این ویرایش گنجانده شدهاند که برای محیطهای کاری ضروری هستند.
- Enterprise سازمانی: این ویرایش برای سازمانهای بزرگ با حجم بالای کاربری طراحی شده و تنها از طریق قراردادهای مجوز حجمی (Volume Licensing) در دسترس است. این نسخه شامل قابلیتهای پیشرفته مدیریت IT، امنیت، و استقرار گستردهتر نسبت به Pro است.
- Education آموزشی: این نسخه که بر مبنای Enterprise ساخته شده است، ویژگیهای لازم برای مدیریت در محیطهای آکادمیک (مدارس و دانشگاهها) را با قیمت مناسب ارائه میدهد.
- S Mode حالت S: این حالت که اغلب در دستگاههای آموزشی و ارزانقیمتتر ارائه میشود، یک نسخه محدود از ویندوز است که تنها اجازه نصب برنامهها از طریق فروشگاه رسمی مایکروسافت (Microsoft Store) را میدهد و امنیت و عملکرد را افزایش میدهد، اما انعطافپذیری کمتری دارد.
۳. نسخههای ویندوز سرور (Windows Server)
این سیستمعاملها به طور خاص برای محیطهای شبکه و مدیریت دیتاسنترها طراحی شدهاند و تمرکز آنها بر پایداری، امنیت، سرویسدهی و مدیریت منابع شبکه است:
- Windows Server نسخههای فعلی مانند ۲۰۱۹ و ۲۰۲۲): این نسخهها هسته اصلی زیرساختهای فناوری اطلاعات بسیاری از سازمانها هستند. وظایف اصلی آنها شامل مدیریت کاربران و مجوزها (از طریق Active Directory)، میزبانی سرویسهای ابری، و مدیریت مجازیسازی (مانند Hyper-V است.
- ویرایشهای اصلی سرور: ویرایشهای Standard برای محیطهای با نیاز به مجازیسازی کم، و Datacenter برای محیطهای دیتاسنتری با حجم بالای مجازیسازی عرضه میشوند.
