در اینجا مهمترین انواع مانیتورها بر اساس تکنولوژی نمایش و کاربرد ارائه شده است:
۱. بر اساس تکنولوژی ساخت صفحه نمایش (Display Technology)
این مهمترین دستهبندی است و کیفیت تصویر، سرعت پاسخدهی و قیمت را تعیین میکند:
الف LCD Liquid Crystal Display –یا نمایشگر کریستال مایع
مانیتورهای LCD از کریستالهای مایع برای فیلتر کردن نور پسزمینه (Backlight) استفاده میکنند. در حال حاضر، LEDها به عنوان نور پسزمینه در اکثر LCDها استفاده میشوند که به آنها LED Monitor نیز گفته میشود). این دسته خود شامل پنلهای مختلفی است:
- پنلهای TN (Twisted Nematic):
- ویژگیها: سریعترین زمان پاسخدهی (Response Time) را دارند و ارزان هستند.
- نقطه ضعف: زاویه دید محدود و دقت رنگ پایینتر.
- کاربرد اصلی: مانیتورهای مخصوص بازی (Gaming) که سرعت پاسخدهی در آنها حیاتی است.
- پنلهای IPS (In-Plane Switching):
- ویژگیها: بهترین دقت رنگ و وسیعترین زاویه دید.
- نقطه ضعف: زمان پاسخدهی آنها به طور سنتی کندتر بوده است (اگرچه در مدلهای جدید بهبود یافتهاند).
- کاربرد اصلی: طراحی گرافیک، ویرایش عکس و ویدئو، و کارهای حرفهای که دقت رنگ مهم است.
- پنلهای VA (Vertical Alignment):
- ویژگیها: ترکیبی از TN و IPS هستند. بهترین نسبت کنتراست (Contrast Ratio) و عمیقترین رنگ مشکی را ارائه میدهند.
- نقطه ضعف: زمان پاسخدهی متوسط.
- کاربرد اصلی: تماشای فیلم و کاربردهای عمومی که کیفیت تصویر خوب مورد نیاز است.
ب OLED (Organic Light-Emitting Diode)
- ویژگیها: هر پیکسل به صورت مجزا نور خود را تولید میکند (فاقد نور پسزمینه است). این امر به معنای کنتراست بینهایت و رنگ مشکی مطلق است. زمان پاسخدهی آنها نیز بسیار سریع است.
- نقطه ضعف: قیمت بالا و خطر سوختگی صفحه (Burn-in) در صورت نمایش طولانیمدت تصاویر ثابت.
- کاربرد اصلی: دستگاههای لوکس، تلویزیونهای پیشرفته و مانیتورهای حرفهای جدید.
ج CRT (Cathode Ray Tube)
- ویژگیها: قدیمیترین نوع مانیتورهای بزرگ و سنگین که از لوله اشعه کاتدی استفاده میکردند. امروزه منسوخ شدهاند.
۲. بر اساس نسبت ابعاد (Aspect Ratio) و طراحی
- مانیتورهای استاندارد (Standard):
- رایجترین نسبت ابعاد ۱۶:۹ است که برای محتوای ویدئویی و عمومی بهینه است.
- مانیتورهای فوق عریض (Ultrawide):
- نسبت ابعاد ۲۱:۹ یا حتی ۳۲:۹ دارند. فضای کاری افقی بیشتری را فراهم میکنند.
- کاربرد: کار با چندین پنجره به صورت همزمان (Multitasking) و بازیهای ویدئویی برای ارائه دید گستردهتر.
- مانیتورهای منحنی (Curved):
- صفحه نمایش آنها دارای یک انحنا است. هدف، ایجاد تجربهای فراگیرتر (Immersive) و کاهش فشار چشم با نگه داشتن تمام نقاط صفحه در فاصله مساوی از چشم کاربر است.
- کاربرد: بازی و کارهای حرفهای.
۳. بر اساس ویژگیهای فنی و کاربرد تخصصی
- مانیتورهای گیمینگ (Gaming Monitors):
- ویژگیهای کلیدی: نرخ تازهسازی بالا (۱۲۰Hz، ۱۴۴Hz، ۲۴۰Hz و بالاتر) برای نمایش روانتر حرکت و زمان پاسخدهی بسیار پایین (۱ میلیثانیه یا کمتر) برای کاهش تاری حرکت (Motion Blur).
- فناوریها: پشتیبانی از FreeSync (AMD) یا G-Sync (Nvidia) برای هماهنگی نرخ فریم کارت گرافیک و مانیتور.
- مانیتورهای حرفهای و طراحی (Professional/Creative Monitors):
- ویژگیهای کلیدی: دقت رنگ بالا و کالیبره شده مانند پشتیبانی کامل از فضای رنگی
- کاربرد: ادیت ویدئو، طراحی سهبعدی و عکاسی.
- مانیتورهای لمسی (Touchscreen Monitors):
- ویژگیها: دارای قابلیت ورودی لمسی (شبیه به تبلتها).
- کاربرد: استفاده در کیوسکهای اطلاعاتی، سیستمهای نقطه فروش (POS) و محیطهای آموزشی.
۴. معیارهای مهم برای انتخاب مانیتور
- رزولوشن (Resolution): تعداد پیکسلها مثلاً ۱۹۲۰x۱۰۸۰ یا ۴K. رزولوشن بالاتر به معنای جزئیات بیشتر است.
- نرخ تازهسازی (Refresh Rate - Hz): تعداد دفعاتی که تصویر در یک ثانیه بهروزرسانی میشود. هر چه بالاتر باشد، تصویر روانتر است.
- زمان پاسخدهی (Response Time - ms): مدت زمانی که طول میکشد تا یک پیکسل از یک رنگ به رنگ دیگر تغییر کند (مهم برای بازی).
