انواع سیستم عامل کامپیوتر

انواع سیستم عامل‌های کامپیوتر (Operating Systems - OS)

سیستم عامل یا Operating System (OS)، نرم‌افزار واسطه‌ای است که مدیریت منابع سخت‌افزاری و نرم‌افزاری کامپیوتر را بر عهده دارد و به کاربر اجازه می‌دهد تا با دستگاه تعامل کند. سیستم‌عامل‌ها را می‌توان بر اساس معیارهای مختلفی مانند نوع کاربرد، تعداد کاربران و نوع ساختار دسته‌بندی کرد.

در اینجا، رایج‌ترین دسته‌بندی‌های سیستم‌عامل‌های کامپیوتری آمده است:

۲. بر اساس تعداد کاربران (Number of Users)

• سیستم عامل‌های تک کاربره (Single-User OS):
• در یک زمان مشخص فقط یک کاربر اجازه دارد به سیستم دسترسی داشته باشد یا یک کار را انجام دهد. مانند DOS یا نسخه‌های قدیمی ویندوز
• سیستم عامل‌های چند کاربره (Multi-User OS):
• اجازه می‌دهند که چندین کاربر به طور همزمان به منابع یک کامپیوتر دسترسی داشته باشند. این دسترسی می‌تواند از طریق Remote Connection (اتصال از راه دور) یا ترمینال‌های مختلف باشد. مانند لینوکس، Unix و Windows Server).

۳. بر اساس نوع پردازش و چندوظیفگی (Processing & Multitasking)

• سیستم عامل‌های تک وظیفه‌ای (Single-Tasking OS):
• در یک زمان مشخص فقط یک فرآیند (وظیفه) می‌تواند اجرا شود. مانند نسخه‌های اولیه DOS.
• سیستم عامل‌های چند وظیفه‌ای (Multi-Tasking OS):
• اجازه می‌دهند که چندین فرآیند به صورت "ظاهری" همزمان اجرا شوند، هرچند در واقعیت، سیستم‌عامل به طور پیوسته بین پردازش‌ها سوئیچ می‌کند. (مانند Windows، macOS و Linux.
• سیستم عامل‌های توزیع شده (Distributed OS):
• منابع سخت‌افزاری و نرم‌افزاری را در یک شبکه از چندین کامپیوتر مدیریت می‌کنند، به طوری که به نظر می‌رسد یک سیستم واحد هستند. (مانند برخی کلاسترهای محاسباتی).
• سیستم عامل‌های بی‌درنگ (Real-Time OS - RTOS):
• برای کاربردهایی طراحی شده‌اند که محدودیت زمانی در آن‌ها بسیار حیاتی است (مانند کنترل ماشین‌آلات صنعتی، سیستم‌های نظامی یا پزشکی). این سیستم‌ها تضمین می‌کنند که یک وظیفه مشخص در یک بازه زمانی دقیق و قابل پیش‌بینی اجرا شود.

 ۴. شناخته‌شده‌ترین سیستم عامل‌های کنونی

1. ویندوز (Windows): محبوب‌ترین سیستم عامل دسکتاپ جهان که توسط مایکروسافت توسعه داده شده است. شناخته‌شده به دلیل رابط کاربری آسان و سازگاری با طیف وسیعی از نرم‌افزارها و سخت‌افزارها.
2. مک‌اواس (macOS): سیستم عامل اختصاصی شرکت اپل برای کامپیوترهای Macintosh. مشهور به پایداری، طراحی زیبا و عملکرد عالی در کارهای گرافیکی و چندرسانه‌ای.
3. لینوکس (Linux): یک خانواده از سیستم عامل‌های متن‌باز (Open Source) که از یونیکس مشتق شده‌اند. بسیار محبوب در بین توسعه‌دهندگان، سرورها و سیستم‌های توکار به دلیل پایداری بالا، امنیت و انعطاف‌پذیری.
4. اندروید (Android) / آی‌اواس (iOS): دو سیستم عامل غالب در بازار موبایل. Android (متن‌باز) توسط گوگل و iOS (اختصاصی) توسط اپل توسعه یافته است.